Co możemy zobaczyć z wieży świebodzińskiego Ratusza, czego nie dostrzegamy przemierzając ulice miasta?

Wiesław Zdanowicz
Wiesław Zdanowicz
Panorama miasta z wieży ratuszowej Wiesław Zdanowicz
Gmina Świebodzin od pewnego czasu udostępnia mieszkańcom i turystom – jako jedną z atrakcji - wieżę ratuszową. Co możemy zobaczyć z jej szczytu? Średniowieczny układ grodu wraz z jego rozwojem na przestrzeni wieków, ze szczególnym uwzględnieniem budowli, charakterystycznych dla średniowiecznego Śląska, i świadczących o rozwoju i gospodarczej randze grodu Świebody jako enklawy na tle innych miast śląskich.

Co możemy zobaczyć z wieży świebodzińskiego Ratusza?

Prastary Świebodzin został ulokowany na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych, a jednocześnie w miejscu mało dostępnym, podmokłym, tworzącym dogodne warunki obronne. Był otoczony kamiennym murem, przed nim fosą (jeszcze w początkach XVII wieku można było po niej pływać łodzią, później stała się już całkowicie zamulona, a jej grunt zamieniony na ogródki warzywne). Do grodu wchodziło się przez któryś z kilku mostów i bram miejskich.

Ratusz o dwóch wieżach
Skoro już spoglądamy na miasto z wysokości ratuszowej wieży, wypadałoby dowiedzieć się trochę więcej o tej najważniejszej budowli. Wiedzę tę polskiemu czytelnikowi przyswoił swego czasu niezapomniany Włodzimierz Zarzycki, były dyrektor Liceum i miłośnik dziejów Świebodzina, który na prośbę wyżej podpisanego przetłumaczył z języka niemieckiego notatkę z rozproszonej dokumentacji budowlanej, wzbogacając o swoją prywatną wiedzę na ten temat. Przypomniał on, że ratusze dawnych miast, budowane zwykle pośrodku rynku, skupiały w swoich murach większość żywotnych funkcji organizmu miejskiego.

Na jego wieżach – zegarowej (obecnej) i gwizdaczy (rozebranej w 1827 roku) – strażnicy prowadzili obserwację przeciwpożarową, a zegar wyznaczał rytm mieszczańskiego życia. Między wieżami znajdowała się kładka, zwana onegdaj najwyższym mostem na Śląsku.

Piętro było - jak poświadcza W. Zarzycki - siedzibą burmistrza, rajców i sądu; parter mieścił hale targowe i wagę miejską, zaś w piwnicach znajdowały się pomieszczenia winiarni.

Rynek centralnym punktem miasta
Gród bardzo ciasno zabudowany, uliczki były wąskie i krzywe. W obrazie ówczesnego miasta najważniejszą funkcję spełniał plac ratuszowy, który był, jak w innych miastach śląskich – rynkiem (Ring) zwany. Od niego brały początek główne trakty miejskie z bramami, a z każdym nowym stuleciem i rozwojem nowych potrzeb lokalnej społeczności zabudowywano kolejne przestrzenie, nadając im pożądane funkcje. Harmonię urbanistycznego układu zakłócały niszczące żywioły – przede wszystkim pożary.

Na rynku skupiało się całe życie miejskie
Odbywały się pokazy cyrkowców, wędrownych sztukmistrzów. Tu kupcy handlowali towarami. Na placu o kształcie regularnego kwadratu, znajdowały się: ratusz z wagą miejską, pręgierz, studnie i 16 kramów (bud) rzemieślniczych, z pieczywem od strony Bramy Frankfurckiej, oraz kramy rybne, mięsne i szewskie – wszystkie o konstrukcji szachulcowej. Zburzono je dopiero w 1855 roku, a o ich losie przesądziła opinia, że szpecą otoczenie ratusza. Tu były też kamieniczki podcieniowe bardzo ciasno wbudowane w przestrzeń wokół całego placu. Ich wnętrza oświetlano łuczywem, lampkami olejnymi lub świecami.

W czasie dużych uroczystości miasto oświetlano pochodniami. Rynek oraz uliczki, wąskie i krzywe, nie były brukowane; godne to podkreślenia, skoro świebodzińscy kronikarze z dumą zaświadczają istnienie dwóch utwardzonych brukiem dróg miejskich.

Życie codzienne w kamieniczkach
Domy wokół ratusza, kościoła, probostwa i szkoły były najczęściej szczytowe, wąskie i głęboko wbudowane w podwórze. Większość domostw miało podcienia, pod którymi suchą stopą można było obejść cały rynek, jak również handlować i wykonywać swoje rzemiosło. Obok podcieni domy posiadały także szerokie i głębokie korytarze, w których mieszkańcy spędzali większą część swego życia: tutaj wyprawiano wesela i chrzciny, wykonywano rzemiosło, odpoczywano - pijąc piwo. Z pozostałych pomieszczeń korzystano rzadziej.

Warunki życia i zagrożenia
Izby z ciemnymi alkowami, których używano tylko do spania, były stęchłe i parne: przez małe okna dostawało się niewiele światła i dużo nieczystego powietrza, ponieważ w podwórzu pod oknami często leżały zwały nieczystości.

Nie było kanalizacji, dlatego nieczystości były wylewane do rynsztoków. Powodowało to nieładny zapach w mieście, jak również szerzenie się rozmaitych chorób, takich jak: dżuma, ospa, cholera. Każdy taki „anioł śmierci” pochłaniał znaczną liczbę ofiar.

W latach 1347-1348, gdy po raz pierwszy źródła odnotowały przejście przez miasto ,,czarnej śmierci” - zarazy, zmarło więcej niż 1/4 mieszkańców. Oskarżano wtedy Żydów, że zatruwają studnie. Przeprowadzano samosądy: zabijano żydowskie dzieci, kobiety i mężczyzn. Palono ich i topiono, o czym przypominał historyk miasta Gustav Zerndt.

Czytaj także

Pobierz bezpłatną aplikację Nasze Miasto i bądź na bieżąco!

Jak korzystać z aplikacji, by otrzymywać informacje z miasta i powiatu? To proste!
Po wejściu w aplikację w prawym górnym rogu w menu wybierz swoje miasto.

Tani przewoźnik przywraca loty

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3